Hukuk ve Edebiyat Üzerine -II-

Home/Av. Ali Rıza YAMAN/Hukuk ve Edebiyat Üzerine -II-

Hukuk ve Edebiyat Üzerine -II-

Hukuk ve Edebiyat Üzerine –II-

Av. Ali Rıza Yaman

 

Kafka’nın Dava’sı

Meslekten hukukçu, avukat olan Kafka’yı, onun Dava’sını ve de Şato’sunu hukuk edebiyatı bahsinde başın en başında anmak gerekir.

Kendimden başka hiçbir eksiğim yok’ diyen ve zorluklara mukavemet etmenin ve de varolma sancısı çekmenin anlamsızlığı ve uğruna yaşanmaya değer bir hakikatin olmadığı peşin kabulüyle insana binbir vehim zerkeden Kafka, Dava’da işi trajikleştirir.

Dava romanının kahramanı Josef K. bir sabah tutuklanır. Oysa ki, genel kabuller içindeki bir ‘suç’u işlememiştir.

İnsana derin bir kasvet veren, bütün melekelerini dumura uğratan bir romandır Dava… Ortada bir ‘suç’ yoktur, ama görülmekte olan bir dava ve dolayısıyla ceza vardır.

Josef K., bütün bir roman boyunca suçsuzluğunu ispata çalışır. Ama nafile. Davaya boyun eğer. Ne olduğunu bilemediği suç, Josef K. ile özdeşleşir âdeta. Bu duyguya dûçar olur. Josef K.’nın hâlini, kapıcı Wilhem şu sözlerle dile getirir: ‘Suç, mahkemeyi kendine çeker.’

Dava varsa, ceza varsa, suç kişinin kendisi ile âdeta özdeşleşmişse ve suç, mahkemeyi kendisine doğru çekmişse, artık her yer mahkeme, herkes hâkimdir. Kiminle dostluk kursa, kime derdini anlatsa nafile… Suçluluğun yükü o kadar ağır ki şefkat ve umudun mücessem ifadesi olan kadınlardan bile şefkat bekleyemez hâle gelir ‘suçlu’.

‘Suçlu’nun romanı bitmemiş, belki de bitirilmemiştir… İnsana derin bir pasifizmi zekreden ve ‘(…)hayat için yaşamak, hayata kendimi bırakmak için gerekli şartların hiçbirini beraberimde getirmiş değilim. Sadece insana has genel zayıflığın taşıyıcısıyım’ diyen Kafka’nın romanı bitirmediğini düşünmek daha sağlıklı.

Ortada bir hayat var. Ama zayıflıktan, güçsüzlükten ve yargılardan dolayı bir türlü ona intibak edilemiyor. Müthiş bir pasiflik duygusuyla ölümün sırasını beklemekten gayrı bir şey yapamayan, bunu da bir güç olarak görüp, ‘(…)sözünü ettiğim zayıflık çok büyük güçtür.’ lafını eden Kafka’nın hayattaki durumu neyse Josef K.’nın da dava karşısındaki durumu âdeta o.

Ortada dava var, ama davanın içine giremiyor, taraf olup, davasını kontrol altına alamıyor. Niye?.. Baştan suçludur da ondan.

Josef K.’nın dava karşısındaki durumunu roman içinde rahibin anlattığı hikayeden süzmek mümkün:

Yasanın önünde bir kapıcı vardır. Köylü bir adam gelir ve yasa’dan, kapı’dan içeri girmek ister. Bekçi buna müsaade etmez. ‘Belki daha sonra’ der. Oysa ki kapı açıktır ve bunu köylü görmüştür.

Köylünün merakla içeriye baktığını gören bekçi ‘madem bu kadar istiyorsun bir dene’ der ve ekler: ‘Ama ben güçlü bir bekçiyim.  Diğer bekçilerin de en zayıfı, en küçüğüyüm. Benden sonra üç bekçi daha vardır. Hele en sondaki kapıda duran bekçi… Onunla ben bile karşılaşmak istemem.’

Köylü adam şaşırmıştır. Çünkü böylesi bir güçlükle karşılaşacağını hiç tahmin etmemiştir. Zira bu yasa’dır ve ona göre yasa’nın herkese açık olması gerekir.

Köylü uzun bir süre tereddüt eder ve en nihayetinde giriş iznini beklemeye karar verir. Bekçi incelik gösterir ve köylüye bir tabure verir. Aradan haftalar, aylar, yıllar geçer. Köylü bu zaman zarfında da bekçiye rüşvet vermeyi de ihmal etmez. Bekçi hiç tereddütsüz verilenleri alır ve ekler: ‘Bunları alıyorum çünkü bak ‘şu yola da başvuracaktım ama unuttum’ şeklinde hayıflanmayasın.’

Beklemek suretiyle yıllar geçer. O kadar zaman geçmiştir ki, köylünün gözleri artık iyi görmez olur. Ama kapıdan bir ışık görür. Çok güçlü bir ışıktır bu. İlk başlarda tereddüt eder, gözlerine güvenemez. Ama hayır. Kapıda bir ışık vardır ve bütün görkemiyle pırıldamaktadır. Nasıl olsa artık yaşlanmış ve fazla şansı kalmamıştır. Son bir azim içeri girmeye niyet eder. Bekçi sert çıkar: ‘Amma da aç gözlü bir adammışsın. Hâlâ nedir görmek istediğin, merak ettiğin?!.’

Bu cevaba içerleyen köylü bekçiye sorar: ‘Benim bildiğim yasa herkese açıktır ve herkes ona ulaşmaya çalışır. Hâl böyleyken niçin bunca yıldır benden başka hiç kimse bu kapıda beklemedi, buna niyet etmedi?!.’

Bekçi cevap verir: ‘Senden başkası giremezdi, çünkü bu kapı senin içindi. Ve artık kapanma vakti geldi!..’

 

Etiketler: Av. Ali Rıza Yaman, Yaman Hukuk, Hukuk ve Edebiyat, Kafka, Josef K, Dava

By | 2017-08-12T22:27:15+00:00 Ağustos 12th, 2017|Av. Ali Rıza YAMAN|0 Comments

About the Author: